Zwitek kory brzozowej Ernesta Thampsona Setona
Pozwolę sobie na umieszczenie pierwszego działu tej książki i linka, gdzie można przeczytać całość. Jeżeli chcesz wgłębić się w puszczaństwo, to właśnie ta książka jest dla Ciebie. Zapraszam.
Droga życiowa Ernesta Thompsona Setona /1860 - 1946/, entuzjasty przyrody, badacza, malarza, pedagoga i pisarza jest rzeczywiście godna podziwu. Z całego jego dzieła literackiego i artystycznego promieniuje wielka życiowa siła i głęboka mądrość długiego i aktywnego życia. Dominantą całego jego życiowego dorobku stała się zapalona miłość do żywej przyrody. Autentyczność osobistego przeżycia, dokładność i upodobanie w detalu, połączone z dążeniem po-znawania stale nowego, dostarczają jego opowiadaniom i rozważaniom niepowtarzalnego wdzięku. Formowanie jego osobowości można śledzić w jego dziele w ciągu całego życia.
Życiowe losy Ernesta Thompsona Setona były barwne. Urodził się w czasach królowej Wiktorii, w mieście South Shields w hrabstwie Durham, nad rzeką Tyne na północy Anglii, niedaleko od granic Szkocji. Mając lat pięć ocknął się ze swoimi rodzicami i rodzeństwem w Kanadzie, w małym wówczas miasteczku z przemysłem drzewnym, Winni-pegu. Tam żył do swoich lat osiemnastu i wkrótce stał się naturalizowanym Kanadyjczykiem. Młody Seton wyjechał z Winnipegu do Londynu, aby tam studiować historię sztuki i historię nauk przyrodniczych. Powrócił potem do Amery-ki, lecz już do Stanów Zjednoczonych, gdzie przyjął pracę w Nowym Jorku, jako rysownik zwierząt dla słownika na-ukowego “Century Dictionary”. W latach od 1890 do 1896 kontynuował studia w Paryżu.
Pisać począł od dwudziestego roku życia, a jego większe tomy poczęły być publikowane od 1886 roku, kiedy to wydane zostały jego “Mammals of Manitoba” i “Birds of Manitoba” /Ssaki i ptaki Manitoby/. W 1898 roku została wydana książka “Wild Animals I Have Known” /Zwierzęta, które poznałem lub Moi przyjaciele/, a później nastąpiła cała seria opowieści o zwierzętach - opowiadań napełnionych świeżością, uczuciem, humanizmem, ale też przyrodoznawczą ścisłością, dokumentarnością i historycznością.
Seton uważał sam siebie za przyrodoznawcę i był rzeczywiście uniwersalnym badaczem natury i środowiska. Nie wa-hał się jednak podjąć pracy w którejkolwiek dziedzinie nauki na przykład w geografii, kiedy mapował “niepewne” brzegi jeziora Aylmerskiego na kanadyjskim północnym zachodzie, lub w dziedzinie folkloru, kiedy był zaskoczony egzystencją swoistych szcze-pów i grup Indian w arktycznych preriach Kanady. Wręcz z pasją odkrywał nieznajome czy zapomniane, szukając styczności i istoty zjawisk. Prócz przyrodoznawcy tkwił w Setonie również artysta, był porywającym narratorem, a niezależnie od tego rysownikiem i malarzem. W ten sposób powstały w jego książkach niezliczone marginalne rysunki, które w ujmujący sposób dopełniają tekst.
Pobyt w Kanadzie oraz w innych obszarach, jak w Idaho i na terenie Parku Narodowego, był głównym źródłem inspiracji opowieści o zwierzętach, które Seton w ciągu długich lat komponował.
Koniec dziewiętnastego stulecia był czasem przyśpieszonego rozwoju osiedlenia, komunikacji i przemysłu właśnie na obszarach Północy Stanów Zjednoczonych i Południa Kanady, kiedy znikały lasy, a Indianie na zawsze zostali zapędzeni do rezerwatów. Zmieniały się dorzecza rzek i powstawały nowe miasta. Osobliwym zbiegiem okoliczności takie opowieści Setona, tak Jak “Niedź-wiedź Monarcha” i “Ostatni wilk z Winnipegu” stały się dokumentarnym opisem o życiu i zaniku ostatnich wolnych przedstawicieli tych zwierzęcych gatunków.
Zawsze po pewnym etapie w serii dzieł Setona powstawały utwory, w których pisarz pod płaszczykiem przygodowej lub powie-ściowej akcji występuje celowo jako nauczyciel leśnej mądrości. Tymi dziełami są słynne do dziś “Dwa małe dzikusy” z 1903 roku i nie mniej znajomy “Rolf w lasach” z 1911 roku, który jest zwłaszcza symptomatyczny dla metody pracy Setona. Najważniejsza cześć tej książki, robinsonowska historia o życiu dwóch ludzkich wygnańców, jest stylizowanym odbiciem doświadczeń, które Seton uzyskał w ciągu odważnej podróży indiańskim kanoe po rzece Athabasce na północ do jeziora Aylmerskiego i Cliton-Coldenowego. Podróż tę podjął o cztery lata wcześniej i opisał ją w książce “The Arctic Prairies” /Arktyczną prerią/.
Seton był wybitnym studentem, potrafił wszak żyć życiem trapera, próbował pracować jako farmer na dziewiczej ziemi i znów żyć w Nowym Jorku, zupełnie bez środków materialnych. Potrafił się tu potwierdzić i osiągnąć sukces. W Paryżu, pomiędzy wybitnymi malarzami, uzyskał pierwszą nagrodę za swój obraz “Śpiący wilk”, równocześnie dobrze sobie radził między kowbojami amerykań-skiego Zachodu.
Stale wszak pozostawał wyznawcą naturalnego sposobu życia, ściśle związanego z przyrodą. Poważał mądrość Indian i był ich zdecydowanym obrońcą. Za zasługi dla czerwonego człowieka otrzymał w ciągu swego życia wysokie indiańskie honory. Praktycz-ne zasady indiańskiej leśnej mądrości wcielił w 1902 roku do ruchu woodcrafterskiego. Jego dzieła “Księga leśnej mądrości i indiańskiej umiejętności oraz “Zwitek kory brzozowej woodcraftu” pokazały drogę do wychowania młodzieży i dorosłych według wzorów północnoamerykańskich Indian, tj. drogę własnego doskonalenia się w czasie aktywnego pobytu w łonie natury.
Założoną przez siebie organizację “Woodcraft Indians” prowadził również wtedy, gdy został w Stanach Zjednoczonych w 1908 r. naczelnikiem “Boy Scouts of America” /Chłopcy skauci Ameryki/. Powrócił jednak do życia w przyrodzie i pierwotną woodcrafterską organizację przekształcił w 1916 roku w “The Woodcraft League of America” /Amerykańską ligę leśnej mądrości/, ucieleśniającą jego wizję nowoczesnego, przyrodzie oddanego człowieka. Seton pisze o tym szczegó-łowo w rozdziale “Historia ruchu leśnej mądrości” tej książki.
Ruch woodcrafterski szybko rozszerzył się w Europie, mianowicie dotarł do Wielkiej Brytanii, Irlandii, Belgii, Cze-chosłowacji i Jugosławii. Wiele organizacji skautowskich i młodzieżowych przejęło elementy setonowskiego woodcra-ftu. Tak na przykład w latach 1921 do 1924 istniejąca na obszarze Polski grupa instruktorów, początkowo w łonie Związku Harcerstwa Polskiego, później w samodzielnym “Wolnym Harcerstwie” krzewiła częściowo idee woodcraftu - leśnej mądrości. Jest naturalnie zupełnie inną sprawą, że szczere idee Setona w organizacji tej szybko utonęły w ide-owo politycz¬nych sprzecznościach i wprowadzenie do niej klasowej ideologii spowodowało nie tylko całkowite porzu-cenie myśli woodcrafterskiej, lecz także zanik samej organizacji.
Elementy woodcrafterskie pojawiają się do dziś w pracy niemal każdej organizacji skautowskiej, w tym i harcerskiej, chociaż zwykle nie uświadamia się już sobie, że chodzi tu o praktyki lub ceremonie, wprowadzone przez Setona z życia północnoamerykańskich Indian.
Książki Ernesta Thompsona Setona odbiły się mocnym echem na całym świecie w myślach i sercach milionów dzieci, młodzieży i dorosłych. Pojawienie się jego dzieł na polskiej ziemi jest zasługą tłumaczki i publicystki Marii Arct-Golczewskiej i oficyny Michała Arcta w Warszawie, skąd wychodziły już od 1907 roku pierwsze tomy czarujących opowiadań Setona. Współczesne badania bibliograficzne nad dziełem Setona wydanym w języku polskim, wykazują 44 pozycji.
U schyłku swego życia odszedł Seton z wybrzeża Atlantyku i osiedlił się w 1931 roku w pobliżu miasta Sants Fe, w stanie Nowy Meksyk. Tutaj, na indiańskim Zachodzie, wybudował wioskę Seton Villege. Jego biblioteka zawierała tam przeszło 13 tysięcy tomów.
Cicha wieść o śmierci Setona w 1946 roku, zagłuszona powojennymi wydarzeniami, nie zatrzymała w żaden sposób jego wpływu, który do dnia dzisiejszego nie wyczerpał swojej siły. Seton jako pisarz umieścił się między klasykami rodu Jamesa Fenimora Coopera. Jego znaczenie Jest o tyle większe, że swoimi książkami nie tylko zaspokoił tęsknotę za czystą przygodą, lecz także to, że prowadzi czytelnika bez przymusowo na drogę woodcraftu - leśnej mądrości przez przyrodoznawcze badania i odkrycia, przez dokonywanie czynów i mistrzostw, aby pozyskiwać stale nowe Orle Pióra, które są kamieniami nilowymi do osiągnięcia jedności człowieka z przyrodą, z Wszechświatem.