Funkcje rodziny są ściśle związane z jej strukturą. Współzależność członków, wzajemne ich oddziaływanie na siebie, układ ról pełnionych w tej grupie społecznej, wszystko to wpływa na pełnienie pewnych funkcji. Rodzina jest, jak powiedzieliśmy, instytucją realizującą podstawowe funkcje społeczne, to znaczy takie, bez których nie można sobie wyobrazić istnienia i funkcjonowania społeczeństwa. Każda grupa społeczna w tym i rodzina, posiada istotną cechę, mianowicie realizuje pewne, specyficzne dla niej zadania.

Termin funkcja oznacza pewną działalność skierowaną na określony cel, kontynuowaną w ramach danej struktury społecznej bądź dla podtrzymania danej społeczności w jej stanie normalnym, bądź dla zaspokojenia potrzeb jednostkowych. Stąd pojęciem funkcje rodziny obejmuje się cele, do których zmierza życie i działalność rodzinna oraz zadania, które pełni rodzina zaspokajając potrzeby swych członków i całego społeczeństwa.

Funkcje rodziny badacze postrzegają i ujmują rozmaicie, tak, co do samego ich nazewnictwa, jak i liczebności. Zależy to między innymi od założeń i celów badawczych, przyświecających danemu autorowi, od tego, za jaką teorią czy ideologią rodziny się opowiada. Jednak wszystkie te podziały i wyliczenia funkcji rodziny dadzą się wyprowadzić ze szczegółowej analizy poszczególnych elementów występujących w definicjach rodziny, ale przede wszystkim wyprowadza się je z odpowiedniej praktyki życia rodzinnego, jej działalności, zadań. Funkcje rodziny można też rozważać z punktu widzenia zadań spełnianych na rzecz społeczeństwa oraz zadań swych członków.

Z polskich socjologów najwięcej funkcji rodziny, bo aż dziesięć, wyodrębnia Z. Tyszka. Są to:

1. Materialno - ekonomiczna. Funkcja ta obejmuje zaspokajanie materialnych potrzeb członków rodziny. Składnikami jej są cztery podfunkcje: produkcyjna, zarobkowa, gospodarcza i usługowo – konsumpcyjna.
2. Opiekuńczo – zabezpieczająca. Polega na materialnym i fizycznym zabezpieczeniu członków rodziny w niezbędne do życia środki oraz wspomaganie osób niesprawnych i innych wymagających czasowej lub stałej opieki.
3. Prokreacyjna. Jest formą zaspokajania emocjonalno – rodzicielskich potrzeb współmałżonków i reprodukcyjnych potrzeb społeczeństwa.
4. Seksualna. Funkcja ta jest społecznie, powszechnie akceptowaną formą współżycia płciowego.
5. Legalizacyjno – kontrolna. Polega na sankcjonowaniu zachowań i działań uznanych za niewłaściwe poza rodziną, nadzorowaniu postępowania członka rodziny oraz pozostałych członków w celu zapobiegania ewentualnym odstępstwom od norm i wzorów przyjętych w rodzinie za obowiązujące.
6. Socjalizacyjna. Polega na wprowadzeniu dziecka w świat kultury danego społeczeństwa, przygotowanie do samodzielnego pełnienia ról społecznych oraz wzajemne dostosowanie osobowości małżonków.
7. Klasowa. Pochodzenie z danej rodziny wstępnie określa pozycję społeczną członków w strukturze społeczeństwa.
8. 8. Kulturalna. Ma na celu zapoznanie młodego pokolenia z dziejami kultury danego społeczeństwa, wpojenie norm i wartości, przekazywanie dziedzictwa kulturowego, dbałość o przeżycia estetyczne.
9. Rekreacyjno – towarzyska. Dom rodzinny jako miejsce wypoczynku, dbałość wszystkich członków o dobrą atmosferę w rodzinie i o nawiązywanie kontaktów towarzyskich przez osoby wchodzące w jej skład.
10. Emocjonalno – ekspresyjna. Wyraża się w zaspokajaniu najważniejszych potrzeb emocjonalnych członków rodziny (miłość, wzajemne oparcie, poczucie bezpieczeństwa, swobodne wyrażanie swojej osobowości).

Zdaniem J. Maciaszkowej wyodrębnienie funkcji rodziny wiąże się z podkreśleniem jej instytucjonalnego charakteru. Kiedy natomiast spostrzegamy ją jako grupę społeczną, wówczas szczególną uwagę zwracamy na więzi zarówno wewnątrz rodziny, jak i z otoczeniem społecznym. Z. Tyszka uważa, że można wyróżnić dziesięć podstawowych rodzajów więzi odpowiadających w znacznym stopniu wyodrębnionym wcześniej funkcjom. Są to więzi: opiekuńcza, krwi, seksualna, kontrolna, klasowa, socjalizacyjno-wychowawcza, kulturalna, ekonomiczna, towarzyska, emocjonalno-ekspresyjna.

Jak już wspomniano socjologowie wymieniają wiele funkcji rodziny i podają różna ich liczbę. Ta różnorodność poglądów wynika z tego, że nie da się jednoznacznie przypisać rodzinie określonego, sztywnego gorsetu funkcji, jakie ma do spełnienia. Istnieją oczywiście pewne funkcje, których żadna inna instytucja nie może zastąpić, np.: rozrodczość, jednakże spełnienie innych zadań jest zależne od różnych czynników, między innymi od: ustroju państwowego, wyznawanej religii, środowiska terytorialnego, statusu materialnego, poziomu intelektualnego rodziców, struktury rodziny, podziału obowiązków i władzy, wieku dzieci, więzi łączącej członków rodziny itd. Funkcjonowanie rodziny w jej różnorodnych płaszczyznach uniemożliwia w zasadzie sprecyzowanie jednego i niezmiennego kanonu funkcji, tym bardziej, że na przestrzeni dziejów zmieniły się zadania i funkcje rodziny: jedne zanikały inne ulegały modyfikacji.

/ mgr Joanna Michałowska /

This entry was posted on środa, kwiecień 23rd, 2008 at 11:05 przed południem and is filed under Polska, Edukacja. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.